Adviesrecht OR

Ondernemingsraden moeten volgens artikel 25 van de WOR om advies gevraagd worden bij belangrijke financieel-economische en bedrijfsorganisatorische besluiten van de ondernemer. Het artikel geeft een uitputtende opsomming van besluiten waarover advies moet worden gevraagd. Dit varieert van reorganisaties, fusies en overnames tot het groepsgewijze inlenen van arbeidskrachten, het aangaan van leningen en het verstrekken van financiële zekerheden.

Bij het adviesrecht is het de taak van de OR om ‘nut en noodzaak’ van de voorgenomen maatregelen te beoordelen. Basis & Beleid heeft de expertise in huis om in opdracht van de OR contraexpertise-onderzoek te doen om tot een second opinion te komen.

Inhoud van de adviesaanvraag

De adviesaanvraag moet schriftelijk worden ingediend en de volgende onderdelen bevatten:

  • een overzicht van de beweegredenen, de onderbouwing van het besluit;
  • de gevolgen die het besluit zal hebben voor het personeel;
  • de maatregelen die de ondernemer wil treffen voor het opvangen van deze gevolgen (sociaal plan).

De ondernemingsraad moet dus niet alleen een oordeel geven over de maatregelen zelf, maar ook over de sociale gevolgen en het sociaal plan. Dit laatste wordt veelal overeengekomen tussen de ondernemer en de vakorganisaties. Afstemming tussen OR en bonden is daarom aanbevelenswaardig.

Tijdstip van de adviesaanvraag

In het wetsartikel is geregeld dat het advies op een zodanig tijdstip moet worden gevraagd, dat het van wezenlijke invloed kan zijn op het voorgenomen besluit. De ervaring met het adviesrecht in de praktijk is dat dit een knelpunt is. Het advies wordt meestal gevraagd op het moment dat het management er al lang en breed uit is en er weinig ruimte meer is voor bijstelling. Onze ondersteuning is erop gericht om de OR te helpen het adviesrecht als hefboom te gebruiken voor maximale invloed.

Adviesrecht OR en informatie

Om de onderbouwing van de voorgenomen maatregelen goed te kunnen toetsen is uiteraard relevante informatie nodig. De bestuurder van de onderneming is daar niet altijd even scheutig mee. Maar het informatierecht (WOR artikel 31) van de OR is sterk: de bestuurder moet “alle inlichtingen en gegevens verstrekken die de OR voor de vervulling van zijn taak redelijkerwijze nodig heeft”.

Adviesrecht OR en geheimhouding

De ondernemer kan de leden van de OR een geheimhoudingsplicht opleggen (WOR artikel 20). Deze regel was eigenlijk bedoeld om te voorkomen dat concurrentiegevoelige informatie en bedrijfsgeheimen op straat zouden komen te liggen, maar wordt tegenwoordig zeer vaak automatisch opgelegd bij adviesaanvragen. Hierdoor wordt het voor de OR onmogelijk zijn achterban te raadplegen. Een verstandige OR doet er alles aan om zich hieraan te ontworstelen. De Sociaaleconomische Raad (SER) heeft dit knelpunt ook gesignaleerd en er een aanbeveling over gepubliceerd (Aanbeveling OR en geheimhouding).

Termijn

Van ondernemingsraden wordt meestal verwacht dat zij binnen een beperkte of soms uiterst korte periode advies uitbrengen, waardoor ze onder enorme tijdsdruk komen te staan en zorgvuldige advisering zeer moeilijk wordt. In tegenstelling tot sommige misvattingen regelt de WOR niets over de termijn waarop de OR advies zou moeten uitbrengen. De OR heeft het recht om de tijd te nemen die redelijkerwijs nodig is. Maar er zijn ook vaak redenen om haast te maken, zoals urgentie van financiële problemen van de onderneming, de druk van management of van de achterban die graag duidelijkheid wil. Basis & Beleid kan de OR helpen om de balans tussen zorgvuldigheid en snelheid te vinden.

Overleg bij adviesaanvragen

WOR artikel 24 regelt dat de OR, voor het uitbrengen van advies, ten minste één overlegvergadering met bestuurder heeft. In het overleg kan de OR om toelichting en onderbouwing vragen. Als de OR zijn inhoudelijke oordeel gevormd heeft, bijvoorbeeld op basis van een second opinion van Basis & Beleid, kan de OR in het overleg voorwaarden formuleren en proberen toezeggingen van de ondernemer te krijgen. Het beste is om deze in schriftelijke afspraken vast te leggen, voordat het advies wordt uitgebracht, zodat er achteraf geen discussie ontstaat over de interpretatie van voorwaarden of afspraken.

Het OR-advies

De OR kan voor of tegen een voorgenomen besluit (‘positief’ of ‘negatief’) zijn, maar dat zijn twee uitersten. Normaliter zal de OR ernaar streven om aanpassingen te realiseren, vooral om betwistbare gevolgen voor het personeel tegen te gaan. Er kan ‘positief, mits…’ geadviseerd worden, maar dan is het wel verstandig om de gemaakte afspraken (de ‘mitsen’) vooraf schriftelijk vast te leggen. Bij een ‘negatief, tenzij…’-advies blijft de mogelijkheid om in beroep te gaan, als stok achter de deur, in tact. Onze adviseurs kunnen de OR ondersteunen bij het opstellen van afspraken, het overleg met de ondernemer en het formuleren van de adviestekst.

Beroepsrecht van de ondernemingsraad

Als het definitieve besluit van de ondernemer afwijkt van het advies van de OR, treedt er een opschortingstermijn in werking van één maand, waarin de ondernemer zijn besluit niet mag uitvoeren. Binnen diezelfde periode heeft de OR de mogelijkheid om in beroep te gaan bij de Ondernemingskamer (OK) van het Gerechtshof in Amsterdam (WOR artikel 26). Deze stok achter de deur geeft kracht aan het adviesrecht van de OR. Dikwijls is het indienen van een verzoekschrift bij de OK al aanleiding voor de heropening van het overleg. De rechter zal de belangen van de betrokkenen afwegen en beoordelen of de bestuurder in redelijkheid tot zijn besluit heeft kunnen komen.

 

Basis & Beleid ondersteunt ondernemingsraden

Wij ondersteunen ondernemingsraden:

  • bij adviesaanvragen (artikel 25 WOR): inhoudelijke beoordeling van voorgenomen besluiten (contra-expertise) en begeleiding in het adviestraject (communicatie met de achterban, afstemming met vakorganisaties, overleg met de bestuurder);
  • bij instemmingsverzoeken (artikel 27 WOR): inhoudelijke beoordeling van voorgenomen besluiten; begeleiding bij het overleg met de bestuurder en HR, het opzetten van participatieve trajecten;
  • bij het vormgeven van de medezeggenschapsstructuur, vernieuwing van medezeggenschap, het overleg met de bestuurder en bij conflictbemiddeling;
  • met training van de ondernemingsraad.

Download hier ons productblad Krachtig adviseren bij een adviesaanvraag.

Meer weten? Neem contact op met ons secretariaat of een van onze adviseurs.